Artykuł sponsorowany
Zaburzenia odżywiania to grupa jednostek chorobowych, w których stan emocjonalny/ psychiczny regulowany jest nieprawidłowymi zachowaniami żywieniowymi Pacjenta. Szkodliwe decyzje żywieniowe mają bezpośrednie, negatywne konsekwencje w ogólnym, psychofizycznym funkcjonowaniu osoby cierpiącej.
W związku z tym, o procesie zdrowienia warto myśleć holistycznie, tak aby Pacjent otrzymał szeroką pomoc ukierunkowaną m.in. na:
Aby zrealizować powyższe cele leczenia, istotna jest świadomość złożoności problematyki zaburzeń odżywiania. Wieloczynnikowość kłopotów Pacjenta, sprawia, że konieczna okazuje się współpraca pomiędzy różnymi specjalistami ochrony zdrowia.
W procesie zdrowienia szczególną rolę mają:
Obecnie istotną rolę może pełnić również psychodietetyk. Specjalista ten, mając szeroką perspektywę dotyczącą mechanizmów rządzących zaburzeniami odżywiania oraz głęboką wiedzę bazową (będąc lekarzem, psychologiem, dietetykiem) może skutecznie planować poszczególne oddziaływania terapeutyczne, łącząc je z psychoedukacją.
Niezależnie od rodzaju zaburzenia (anoreksja, bulimia, kompulsywne objadanie się) pierwszą “ofiarą” jest ciało Pacjenta. W anoreksji mamy do czynienia m.in. z gwałtownym spadkiem masy ciała, zaburzeniami układu krążenia, zanikiem miesiączkowania u kobiet. U osób cierpiących na bulimię obserwuje się: erozję szkliwa zębów, uszkodzenia przełyku i żołądka, kłopoty z wypróżnianiem. Zaś u Pacjentów z diagnozą kompulsywnego objadania się występuje: otyłość lub nadwaga, cukrzyca typu drugiego, zespół metaboliczny. Wymienione objawy są skutkami, które jako pierwsze wzbudzają niepokój otoczenia (rzadziej samych chorych), co sprawia, że właśnie lekarze niebędący psychiatrami są na pierwszej linii frontu przeciw śmiertelnym zaburzeniom. Dokładny wywiad diagnostyczny pozwala wychwycić trudności emocjonalne Pacjenta i wskazać mu kolejny krok- kontakt z lekarzem psychiatrą. Jednak, gdy skutki fizjologiczne są zbyt dotkliwe konieczna może być hospitalizacja na oddziale internistycznym.
Jeśli stan Pacjenta nie wymaga hospitalizacji internistycznej, w takiej sytuacji o dalszym leczeniu decyduje lekarz psychiatra. Czasem konieczna jest hospitalizacja na oddziale zamkniętym (w przypadku bardzo dużych trudności w samoregulacji), czasem na oddziale dziennym (gdzie oprócz codziennych oddziaływań Pacjent funkcjonuje w swoim środowisku). Inną drogą jest tzw. leczenie ambulatoryjne- tj. kontakt z lekarzem, psychoterapeutą, dietetykiem w określonej regularności.
Już na etapie konsultacji lekarskiej specjaliści z dużą świadomością zalecają kontakt z psychoterapeutą oraz dietetykiem. Równoległość oddziaływań pozwala Pacjentowi skuteczniej korzystać ze wsparcia specjalistów. Im lepszy stan funkcjonowania biologicznego, tym lepsza zdolność uczenia, co w konsekwencji wzmacnia skuteczność oddziaływań psychoterepeutycznych i psychoedukacyjnych.
Do skutecznych modalności psychoterapeutycznych zaliczamy:
Te cztery modalności są najczęściej stosowanymi w ramach psychoteraapeutycznych oddziaływań na zaburzenia odżywiania, szczególnie w specjalistycznych oddziałach leczniczych. Inne nurty, jak nurt: humanistyczny, integracyjny korzystają z dokonań wyżej wymienionych szkół, w związku z czym mogą osiągać równie zadowalające wyniki.
W tym miejscu chciałbym krótko wyjaśnić jak nurt psychoanalityczny rozumie zaburzenia odżywiania. Według tej modalności objawy (szkodliwe nawyki żywieniowe) nie są jedynie problemem zachowania, a przejawem głębszych, nieświadomych konfliktów psychicznych, trudności w relacjach oraz problemów tożsamościowych. Doświadczenie bieżącej relacji z terapeutą pozwala osobie cierpiącej odkrywać swoje wewnętrzne pragnienia i lęki, co likwiduje funkcję jaką spełnia objaw. Rozpoznanie tego co nieświadome w sobie umożliwia Pacjentowi integrację tożsamości, a także rozwija zdolność do mentalizowania (rozumienia własnych zachowań) i regulowania afektu. W związku z czym, mimo wymagań jakie stawia ten nurt, sprzyja on trwałości efektu zdrowienia.
Ostatnim czynnikiem jest wsparcie dietetyczne. To dietyk, ze swoją wiedzą na temat żywienia oraz zdrowego stylu życia pozwala przygotować racjonalny plan zdrowienia osoby cierpiącej. Oprócz “przygotowania diety” jego rola modela zdrowego żywienia oraz edukatora jest nieoceniona.
Podsumowując, ze względu na specyfikę zaburzeń odżywiania- model interdyscyplinarny jest szczególnie dla dobra Pacjenta. Dobrą praktyką jest wzajemna świadomość innych specjalistów, gotowość do współpracy i komunikacji- pozwala to unikać kryzysowych sytuacji, a także wzmacnia zdolność Pacjenta do rozwoju własnych zasobów.
mgr psychologii Jakub Błażej
Jestem dietetykiem (lic., 2015), psychologiem (mgr 2017), psychodietetykiem (2018) oraz certyfikowanym psychoterapeutą psychoanalitycznym Polskiego Towarzystwa Psychoterapii Psychoanalitycznej(nr certyfikatu: 393). Posiadam kwalifikacje pedagogiczno-nauczycielskie oraz certyfikat Trenera Umiejętności Społecznych TUS SST.
Doświadczenie zawodowe zdobywałem na stażu kliniczny w Klinice Nerwic i Zaburzeń Osobowości oraz I Klinice Psychiatrycznej Instytutu Psychiatrii i Neurologii – Oddział F2 Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, w Oddziale Dziennym Rehabilitacyjno Psychiatrycznym dla Dzieci i Młodzieży Mazowieckiego Centrum Neuropsychiatrii (4,5 roku). Obecnie przyjmuje w klinice Psychomedic oraz na NFZ w Centrum Psychoterapii ul. Dolna 42 w Warszawie.
